Waarom de maatschappelijke tender

Het is een methode die past bij een gemeente die kiest voor een stimulerende en aanjagende rol bij het realiseren van lokaal eigendom. Voordat je kiest voor de maatschappelijke tender is het belangrijk om goed na te denken over de volgende punten:

• Heb je voldoende tijd en capaciteit beschikbaar om de maatschappelijke tender uit te zetten in de markt?
• Wil en kan het bestuur zich duidelijk uitspreken over de zoekgebieden?
• Kun je als gemeente het proces goed begeleiden, ook als er concurrerende plannen in dezelfde omgeving ontstaan?

De maatschappelijke tender geeft provincies en gemeenten de mogelijkheid om meer regie te hebben op de invulling van de zoekgebieden. Dat geldt zowel voor wat waar gebeurt als voor ruimtelijke eisen, natuurwaarden en eisen voor participatie en lokaal eigendom. Bij een klassiek toelatingskader beschrijf je vooraf globaal waar je wel en waar je niet duurzame energieprojecten toestaat. Vervolgens is het aan de markt om met een locatie te komen. Als overheid reageer je op dat voorstel. Bij tendering neem je als overheid een pro-actieve rol in en kun je als provincie of gemeente zelf bepalen voor welke gebieden je wanneer een tender uitschrijft voor een zonne- of windpark. Een tender biedt een mogelijkheid om randvoorwaarden te stellen, waarmee een gemeente of een provincie kan sturen op wat belangrijk wordt gevonden in de regio.

Zo kun je in het proces meer grip houden op de kwaliteit van natuur en landschap. Daarnaast kun je, nadat je plannen hebt getoetst aan ruimtelijke eisen, projecten selecteren op basis van de voorstellen voor participatie en lokaal eigendom. Daarmee zet je lokale energie-initiatieven in hun kracht en kun je bouwen aan de energietransitie van onderop.

Bijkomend voordeel is ook dat je meer grip hebt op de planning van de uitvoering van de energieprojecten doordat je zelf bepaalt wanneer je met welke gebieden aan de slag gaat. Daardoor kun je niet alleen integraler werken en aansluiten bij andere opgaven die er spelen, ook kan de netbeheerder de planning voor uitbreiding van de netcapaciteit beter laten aansluiten op de uitvoeringsplanning van de gemeente/provincie/RES. De maatschappelijke tender geeft de mogelijkheid om een open en zorgvuldig gebiedsproces te organiseren met omwonenden waarin die omwonenden alle ruimte hebben om samen met de initiatiefnemers tot besluiten te komen. Dit vereist echter wel een opener tender dan in de praktijk vaak gebruikelijk is. Hier wordt bij ‘Voor- en nadelen maatschappelijke tender’ dieper op ingegaan.

Moratorium

Wanneer je besluit om te gaan werken met maatschappelijke tendering van projecten kan het raadzaam zijn om een moratorium in te stellen totdat het gemeentelijk beleid geactualiseerd is. De gemeenteraad neemt dit besluit. Hierbij is het ook mogelijk om onderscheid te maken in de grootte van een project (bijvoorbeeld door kleinere projecten nog wel in behandeling te nemen) of om specifieke gebieden uit te sluiten in plaats van een generieke uitsluiting.