Prioriteren

Deze stap gaat over het bij elkaar brengen van de informatie die in de voorgaande onderdelen is verzameld: de analyse van de netcapaciteit, oppervlaktepotentieel en eigenaren en beschikbare partners en regelingen. Op basis daarvan is prioriteren mogelijk: wat zijn de meest kansrijke sectoren en/of gebieden om zon op daken en objecten te stimuleren, wat kan of moet op een later moment worden opgepakt? Let wel: uiteindelijk zijn ook de plekken die later in de prioritering aan de orde komen, nodig voor de ambitie van de RES-regio.

Ruimtelijk instrumentarium

Gemeenten beschikken binnen de Omgevingswet over verschillende ruimtelijke instrumenten om zon op daken en objecten te stimuleren en gericht te sturen.

Gemeenten kunnen in de omgevingsvisie een voorkeursvolgorde voor zon vastleggen, waarin zon op daken en objecten expliciet ruimtelijke prioriteit krijgt boven zon op veld. Dit biedt richting voor verdere uitwerking in beleid en regels.

Sinds 1 juli 2022 kunnen gemeenten eigenaren van industriegebouwen en gebouwen met overige gebruiksfuncties (zoals parkeergarages) verplichten hun dak te benutten voor duurzame energie, waaronder zonnepanelen. Dit doen zij via maatwerkvoorschriften (bestaande bouw) of maatwerkregels (nieuwbouw), die zij locatiegericht kunnen toepassen in het omgevingsplan. Daarbij moet de gemeente de verplichting zorgvuldig onderbouwen en voldoen aan eisen van proportionaliteit en rendabiliteit.

Daarnaast kan de gemeente in het omgevingsplan regels stellen aan (nieuwe) bouwwerken, zoals situering of dakontwerp, om deze geschikt te maken voor (toekomstige) duurzame energieopwekking. Zo kan de gemeente ook bij nieuwe ontwikkelingen sturen op optimaal gebruik van daken en objecten voor zon.

Financiële stimuleringsregelingen

Op basis van de in kaart gebrachte financiële stimuleringsregelingen, is het mogelijk te analyseren wat werkt, niet werkt en waar mogelijk nog gaten vallen. Een provincie of gemeente kan overwegen om extra stimuleringsgelden beschikbaar te stellen, voor zon-op-objecten waar nog veel technologische ontwikkeling nodig is of de businesscase nog moeilijk rond te krijgen is.

Maar het is logischer om te kijken naar ontzorgings- en samenwerkingsmogelijkheden om gericht in te zetten op kansrijke sectoren of locaties. Denk aan het aanbieden van quick scans of energieadvies, samenwerkingsverbanden met sectororganisaties waarin kennis wordt gedeeld, faciliteren van collectieve inkoop, etc. Dat kan op gemeentelijk niveau, maar misschien beter op regionaal niveau. Zo kan efficiënter worden samengewerkt en meer impact worden gemaakt. Dat geldt zeker bij een sectorspecifieke aanpak. De regio faciliteert ook overleg en kennisdeling tussen gemeenten onderling, om optimaal gebruik te maken van elkaars kennis en de analyse van kansrijke sectoren en/of locaties.

Andere tips

  • Breng in beeld welke projecten er al zijn uitgevoerd. Waren ze succesvol of succesvol te maken, of juist niet? Wat waren dan de succesfactoren of redenen waarom het niet lukte.
  • Maak gebruik van voorbeeldfuncties, zoals scholen, overheidsvastgoed of maatschappelijk vastgoed. Vaak is hier nog wel extra stimulering of ondersteuning voor nodig.
  • Bij bedrijventerreinen: ontzorg, stimuleer samenwerking, maar gebruik ook de mogelijkheid om zon op dak te verplichten.
  • Creëer ambassadeurs: mensen die enthousiast kunnen vertellen over hun aanpak. Zij kunnen andere mensen enthousiast maken om mee te doen met zonneprojecten.
  • De Helpdesk Zonopwek geeft via haar kennisbank, praktijkverhalen en kennissessies inzicht in de realisatie van zonne-energie volgens de voorkeursvolgorde zon.