De netmogelijkheden in beeld brengen en effectief inzetten

De behoefte aan uitbreidingen in het regionale elektriciteitsnetwerk groeit sneller dan op dit moment fysiek bijgebouwd kan worden.

Vanaf 1 juli 2026 geldt een nieuw prioriteringskader voor netcapaciteit. Ook is er in sommige regio’s een aansluitstop. Schaarste van netcapaciteit is daarmee een realiteit in de uitvoeringsstrategie waarmee de partijen in de RES-regio rekening mee moeten houden. Dat doe je door met elkaar in de regio afwegingen en keuzes te maken. Allereerst door te werken aan gezamenlijk inzicht, vervolgens door waar mogelijk te sturen op effectieve inzet van zonne-energie.

Waar en wanneer is netcapaciteit beschikbaar?

De netbeheerders (landelijke en regionaal) hebben data- en informatiekaarten beschikbaar. Daarin geven zij inzicht in beschikbare netcapaciteit dan wel netcongestie. De beschikbaarheid van netcapaciteit is dynamisch. Er zijn continu nieuwe aanvragers, zowel voor duurzame projecten om energie te leveren als voor nieuwe woningen, verduurzaming van industrie of mobiliteit om energie te vragen. Deze hebben allen invloed op hoeveel netcapaciteit er is. Daarnaast investeert de netbeheerder in uitbreidingen van netcapaciteit waardoor juist nieuwe capaciteit beschikbaar komt.

Informatie over beschikbare transportcapaciteit staat op de websites van de netbeheerders:

De eerste actie is om te zorgen voor periodieke afstemming met netbeheerders waarin gekeken wordt hoe netcapaciteit in de regio zich ontwikkelt. Zodat stimuleringsmaatregelen voor zon ertoe leiden dat hernieuwbare elektriciteit geproduceerd kan worden. Campagnes of middelen kunnen dan gefaseerd ingezet worden in gebieden waar netcapaciteit beschikbaar is of komt. Daarbij kan extra aandacht gegeven worden aan optimaal netgebruik. Dit kan vastgelegd worden in de uitvoeringsstrategie. Daarbij kan de netbeheerder zijn plannen voor uitbreiding indien nodig aanpassen als hij weet in welke gebieden veel nieuwe opwek verwacht wordt vanuit de RES. Hierbij geldt hoe concreter de plannen, hoe meer zekerheden er gegeven kunnen worden.

Sturing op effectieve inzet bij grootschalige ontwikkeling

Het op piekvermogen aansluiten van zonne-energie leidt vaak tot een onnodige claim op beschikbare netcapaciteit. Een zonnepark gebruikt die piekcapaciteit maar enkele uren per jaar. Door een wijziging in de SDE++-subsidie krijgen projecten groter dan 1000 kilowatt (kW) alleen subsidie als de netaansluiting beperkt is tot 50% van het piekvermogen. Dit betekent dat een zonne-energieproject van 2000kW een netaansluiting van maximaal 1000kW krijgt. Het reduceren van het benodigde piekvermogen van bestaande en nieuwe zonnedaken en -parken is een zeer effectieve maatregel voor het reduceren van netcongestie, terwijl het nauwelijks negatieve impact heeft op totale productie vanuit zonnepanelen.
In projecten met een vergunningsplicht kunnen overheden afspraken maken (bilateraal of vanuit marktconsultatie) met ontwikkelaars hoe hier zo optimaal mogelijk mee om te gaan.

Overleg met marktpartijen - niet alleen energiebedrijven, maar ook bijvoorbeeld beheerders van het bedrijventerrein of vastgoedeigenaren - welke opties en mogelijkheden momenteel ontwikkelbaar zijn en welke randvoorwaarden daarvoor ingericht moeten worden. Binnen overheden betekent dit dat verschillende afdelingen elkaar op de hoogte houden van de verwachte ontwikkelingen. Overheden kunnen binnen die opties keuzes maken hoe actief ze een rol willen spelen in het ontwikkelen van die oplossingen. Hieronder staan enkele opties die algemeen toepasbaar zijn onder de juiste condities:

  • Aansluiten achter bestaande aansluitingen van windmolens of grootverbruik-aansluitingen van elektriciteit met als doel geen nieuwe netcapaciteit op te eisen
  • Beperken van aansluitingen tot onder 50% van het piekvermogen
  • Vermijden van zuid-opstellingen voor zonneparken en -daken en kiezen voor oost-west-opstellingen
  • Matchmaking geschikte gebieden (ruimtelijk en qua net) met ontwikkelaars
  • De netbeheerders hebben een inpassingsladder zon ontwikkeld, die ingaat op deze en andere opties.