Adviezen en voorbeelden per doelgroep

Bedrijfsdaken

Veel bedrijven hebben ooit nagedacht over zonnepanelen op hun dak. Maar bij sommige bedrijven komt het nog niet verder dan dat. Zonnepanelen zijn simpelweg geen core business, dus kennis en tijd kunnen ontbreken. En bij bedrijven met een verduurzamingsambitie is het ook lang niet altijd het eerste om aan te denken. Zij denken wellicht eerder aan het inkopen van duurzame (circulaire) grondstoffen, maken van duurzamere (circulaire) producten en borgen van transport bij steeds verder aangescherpte normen rondom milieuzones en geluid.

Er zijn grofweg twee aanpakken te onderscheiden om zon-op-daken bij bedrijven te stimuleren. Een brede inzet op verduurzaming bij bedrijven of een inzet specifiek gericht op zonnepanelen. De brede inzet geniet de voorkeur vanuit de grotere opgave om CO2 te reduceren en de kansen om aspecten te combineren zoals elektrisch rijden met het opwekken van eigen elektriciteit.

Een ander voordeel van een brede benadering is, dat je zaken als energiebesparing, koppelingen met energieopslag of met elektrisch rijden en sturen van de energievraag (aanpassing van productieprocessen) integraal meeneemt. Vanwege de toenemende netcongestie moet je deze aspecten in de praktijk mee wegen in de keuze voor zon op daken en objecten.

Het aanschaffen van zonnepanelen vergt soms best wat uitzoekwerk voor een dakeigenaar. Er zijn meerdere bedrijven in de markt waaraan je dit kunnen uitbesteden. Zeker als het om grotere oppervlakten gaat, is dat ook voor die bedrijven interessant.

Hier kan het gaan om pure opstal waarbij het dak tegen een vergoeding ter beschikking wordt gesteld aan een bedrijf dat elektriciteit levert aan het net. Maar bijvoorbeeld ook om oplossingen waarbij bedrijven de investering doen en de opgewekte stroom tegen een scherpe prijs leveren aan de dakeigenaar. Dit soort leaseconstructies zijn de laatste jaren met diverse marktpartijen verder uitgewerkt. Daarmee kan in dit soort gevallen heldere afspraken worden gemaakt tussen de eigenaar van het dak en de eigenaar van de zonnepanelen. Bijvoorbeeld over betreding en onderhoud en hoe met panelen moet worden omgegaan als een gebouweigenaar zijn pand wil verkopen.

Als je vanuit de RES in gesprek gaat met bedrijfsmatige dakeigenaren, is het van belang om de taal van bedrijven te spreken. De belangrijkste afwegingen zijn:

• Geld, bijvoorbeeld hoe snel een eventuele investering zich terugverdient
• Voorkomen van complexiteit (uitzoekwerk, gedoe-factor)
• Noodzaak: helpt het om te voldoen aan eisen uit wet- en regelgeving
• Effect op het product(ieproces), denk aan het tijdelijk moeten onderbreken van de productie, risico van brand, invloed op de kwaliteit of tijdige levering van het product, etc.

Zorg er dus voor dat de insteek van gesprekken hierop is gericht en er antwoord is op dit soort vragen. In alle gevallen zijn gemeenten een belangrijke partner bij het stimuleren van zon-op-daken bij bedrijven. Met name in de communicatie zijn gemeenten cruciaal als vertrouwde partner waar het gaat om informatievoorziening over verduurzaming en zon op daken.

Voorbeelden van stimulering zon op daken bij bedrijven

Er zijn diverse voorbeelden beschikbaar van acties van (groepen) overheden om zon-op-dak bij bedrijven te stimuleren. Hieronder staan enkele voorbeelden. Dit overzicht is niet compleet en bovendien komen er regelmatig nieuwe voorbeelden bij.

• Zonnecoaches kunnen dakeigenaren helpen om de mogelijkheden van zonnepanelen te onderzoeken, ontwikkelen, realiseren en exploiteren. Het eigendom komt ofwel bij de dakeigenaar te liggen, ofwel bij een coöperatie bijvoorbeeld via de postcoderoosregeling (SCE-regeling). De aanpak van zonnecoaches is breder toepasbaar dan bedrijfsdaken.
• De provincie Groningen ondersteunt haar inwoners met energiebesparing en verduurzamen. Dit doet zij door energiecoaches aan te bieden en een lijst van maatregelen en subsidies te geven waarmee inwoners rekening kunnen houden. Energiebesparing en verduurzaming - Provincie Groningen
• GreenBizz IJmond neemt advies over zonnepanelen op bedrijfsdaken op in een energiescan. Daarnaast onderzoekt zij wat er voor ondernemers en bedrijven mogelijk is in regio IJmond. Samen netcongestie verminderen - GreenBiz IJmond
• De provincie Zuid-Holland heeft de subsidieregeling Zonnig Zuid-Holland ingesteld voor bezitters van grote daken met onvoldoende draagkracht voor zonnepanelen. Doel is de dakconstructie te versterken, waardoor plaatsing van pv-panelen toch mogelijk is. Dak aanpassen voor zonnepanelen (Zonnig ZH) - Provincie Zuid-Holland

Aanvullende informatie

Voor situaties waarin de eigenaar van de zonnepanelen niet de eigenaar van het dak is, maar bijvoorbeeld een energiecoöperatie, is een modelakte opstalrecht en een modelakte ondererfpacht beschikbaar.

Woningeigenaren

• De groene zone in Zuidoost-Brabant ontzorgt particulieren volledig (incl. financiering) bij het aanschaffen van zonnepanelen. De provincie Noord-Brabant stelt het kapitaal beschikbaar via de gemeenten.
• Diverse gemeenten (zoals de gemeente Haarlem) ondersteunen de collectieve inkoop van pv-panelen door particulieren.
• De website van Milieu Centraal bevat veel informatie voor consumenten die zonnepanelen willen aanschaffen.

Vereniging van Eigenaren

Rotterdam heeft een informatief loket, Zonnepanelen - Stichting VVE-010 voor appartementseigenaren (VvE’s) met veel informatie en voorbeeldprojecten.

Maatschappelijk vastgoed

Alle provincies hebben een eigen ontzorgingsprogramma voor kleine maatschappelijk vastgoedeigenaren. De programma’s richten zich over het algemeen op:

• Gemeenten met minder dan 25.000 inwoners
• Schoolbesturen van door het Rijk bekostigde scholen in het primair onderwijs met maximaal 10 gebouwen in eigendom
• Schoolbesturen van door het Rijk bekostigde scholen in het voortgezet onderwijs met maximaal 5 gebouwen in eigendom
• Zorgaanbieders in langdurige zorg, met uitzondering van ziekenhuizen en eerstelijnszorg, met maximaal 10 gebouwen in eigendom
• Sportbedrijven die bestuurlijk en financieel verbonden zijn aan een gemeente met maximaal 20 gebouwen in eigendom
• Culturele algemeen nut beogende instellingen met maximaal 10 gebouwen in eigendom
• Stichtingen, verenigingen of coöperaties ter exploitatie en beheer van gebouwen met een publieksfunctie zoals een buurthuis, dorpshuis, wijkcentrum of gemeenschapscentrum, met maximaal 10 gebouwen in eigendom.

De Helpdesk Zonopwek deelt stappenplannen en handreikingen om zon-projecten te versnellen. Lees de Handreiking van de helpdesk Zonopwek

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft een nuttige website rond zon op maatschappelijk vastgoed: Zonne-energie op gebouwen (scholen, musea, sportfaciliteiten en gemeentelijke gebouwen).

Voorbeelden planmatige aanpak maatschappelijk vastgoed

• Begeleiding van scholen bij het plaatsen van zonnepanelen werd ondersteund door Zonnescholen en Schooldakrevolutie.
  Het doel van Schooldak revolutie is behaald door 50% van de scholen te bedekken met pv panelen. De geleerde lessen en kennisdocumenten zijn op de website van Ruimte-OK te vinden: Iets nieuws onder de zon – lessen van Stichting Schooldakrevolutie
• ZonOpZorg (Urgenda) ontzorgt zorginstellingen. Urgenda en crowdfunding platform ZonnepanelenDelen startten het initiatief om zoveel mogelijk zorginstellingen van zonne- energie te voorzien.

Monumenten en beschermde dorps- en stadsgezichten?

Bij monumenten en beschermde dorps- en stadsgezichten gelden er vaak beperkingen voor de toepassing van zonnepanelen. Toch is er meer mogelijk dan vaak wordt verwacht. Op de website van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed staan brochures en informatie. Kijk daarnaast ook welke specifieke regels er in jouw gemeente van toepassing zijn.

Zon op gevels

• RVO heeft een aantal mooie voorbeelden op een rij gezet en een onderzoek gedaan over de haalbaarheid van zon op gevels: 2 soorten gebouwen bieden kansen voor zonne-energie op gevels
• Gevelpanelen in Helmond: kantoor van Kuijpers installatietechniek

Zon op parkeerterreinen (solar carports)

De Helpdesk Zonopwek besteedt op haar website ook aandacht aan solar caports. Zo ontwikkelde de helpdesk samen met Haskoning een stappenplan voor de realisatie van solar carports. Het stappenplan wordt gaat in op de verschillende typologieën solar carport en laat zien hoe je ze in de omgeving kunt inpassen. Naast deze typologieën en de bijbehorende voorwaarden licht het stappenplan ook het proces toe. De gemeente en de initiatiefnemer doorlopen dit proces van idee tot de uitvoering. Lees het Stappenplan Solar carports op de Helpdesk Zonopwek.

Voorbeeldprojecten solarcarports

• In Apeldoorn komt de grootste circulaire solar carport ter wereld. In dit praktijkvoorbeeld legt Achmea uit hoe ze dat aanpakt en welke keuzes zij heeft gemaakt. In Apeldoorn komt de grootste circulaire solar carport ter wereld
• In dit filmpje vertelt Hessel Kruisman van gemeente Bloemendaal over de solar carport in Bloemendaal. Over de rol en uitdagingen voor de gemeente en de lessons learned.
• In dit filmpje vertelt Erik Jan van der Linde van ontwikkelaar Adamant over de solar carport in Bloemendaal. Over de diverse typen zonnecarports, de uitdagingen van de business case, mogelijkheden voor coöperatief eigendom en technische aspecten.
• Zonnecarport Lowlands Biddinghuizen (35 ha, 90.000 zonnepanelen).

Zon op water

Het bedrijf Zon op Water ontwikkelde een concept specifiek voor waterbassins.

Zon rondom infrastructuur

Het Klimaatakkoord bevat een innovatieprogramma. Daarin staat een duidelijk doel: in 2030 moet Nederland 5 tot 10 gigawattpiek (GWp) aan zonnestroom hebben geïnstalleerd. Dit gebeurt op plekken in de infrastructuur, zoals wegen, dijken, bermen, geluidsschermen, stortplaatsen en spoorwegen.

Om dit doel te halen, richtten Rijkswaterstaat, SEAC en TKI Urban Energy samen het Nationaal Consortium Zon op Infra op. Dit consortium stimuleert nieuwe zonne-energiesystemen op en langs infrastructuur, zoals spoorwegen, snelwegen, vaarwegen en fietspaden in heel Nederland.

Het consortium start zelf projecten op en laat deze ook uitvoeren. Bekijk de projecten van het Consortium.

Zon bij Agrarische bedrijven (Agri-PV)

Zon bij agrarische bedrijven is wellicht nog de meest onbekende vorm van multifunctioneel ruimtegebruik met zonnepanelen. Nederland telt inmiddels enkele gerealiseerde projecten. Het consortium zon in landschap besteedt aandacht aan de omgeving en de inpasbaarheid van zonnepanelen Home Daarnaast schreef Holland Solar een handreiking over Agri-PV en hoe je dit kunt toepassen. Dit overhandigde ze is aan de ministeries ter inspiratie. Handreiking Agri-PV overhandigd aan Kamerleden: behoud landbouw, versnel de energietransitie